پاڪستان ۾ دهشتگردي ۽ فضائيه جو جواب

ليکڪ: ساقي ارشاد لورڙ

پاڪستان هڪ اهڙي دور مان گذري رهيو آهي، جتي عوام جي زندگيءَ تي گڏيل خطرا منظم ٿي چڪا آهن: سرحدي عدم استحڪام، ۽ ملڪ اندر دهشتگرد حملا. دهشتگردي صرف سرحد پار افغانستان کان نه پر ڪڏهن ڪڏهن ملڪ اندر موجود تنظيمون، پراکسي گروپ، ۽ مخالف قوتن جي هدايت تي به ڪئي وڃي ٿي، جيڪا شهرن ۽ ڳوٺن ۾ امن قائم رکڻ لاءِ وڏي چئلينج آهي. پاڪستان جي اهم شهرن جهڙوڪ اسلام آباد، راولپنڊي، لاهور، ڪراچي ۽ پشاور ۾ وقت بوقت دهشتگرد حملا ٿيا، جن ۾ مساجد، امام بارگاهه، بازارون ۽ عوامي جڳهيون نشانو بڻيون. گذريل ڪجهه مهينن ۾ اسلام آباد جي امام بارگاهه، باجوڙ ۽ بنن ۾ دهشتگرد حملن جا واقعا ٿيا، جن جي پيچھے افغانستان ۾ موجود دهشتگرد قيادت ۽ انهن جا سهولتڪار ملوث رهيا. افغانستان ۾ سرگرم دهشتگرد تنظيمون، جهڙوڪ فتنہ الخوارج ۽ انهن جا اتحادي، پنهنجي قيادت، پراکسي گروپن ۽ مقامي سهولتڪارن ذريعي پاڪستان ۾ حملا ترتيب ڏين ٿيون. اهي تنظيمون سرحدي علائقن کي محفوظ پناهگاهه طور استعمال ڪن ٿيون ۽ حملا ڪرڻ لاءِ مالي، لوجسٽڪ ۽ انساني سهولتون مهيا ڪن ٿيون. انهن سرگرمين جي نتيجي ۾ سرحدي علائقن ۽ ملڪ اندر امن کي سنگين خطرو آهي. پاڪستاني فضائيه ۽ فوجي ادارن جو ڪم ان صورتحال ۾ اهميت اختيار ڪري ٿو. جڏهن افغانستان مان يا ملڪ اندر دهشتگرد حملا ٿين ٿا، پاڪستان جو جواب صرف زميني آپريشن تائين محدود نه رهي، پر ان ۾ فضائي آپريشن به شامل آهي، جنهن ذريعي دهشتگردن جي پناهگاهن، ڪيمپس، ۽ آپريشنل مراکز کي نشانو بڻايو وڃي ٿو. پاڪستاني فضائيه جو مقصد واضح آهي: عوام جي حفاظت، دهشتگردن تي ڌچڪو پهچائڻ، ۽ انهن جي منصوبابندي ۽ عملدرآمد کي روڪڻ. افغانستان ۽ پاڪستان جي سرحدي علائقن ۾ فضائي آپريشن، انساني ۽ مالي نقصان کي گهٽائيندي، دهشتگردن جي سرگرمين کي محدود ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿيا آهن. پاڪستان جي جوابده ڪارروايون رات جي وقت ڪيون ويون، جيئن حملي ڪندڙن کي فوري طور ڌچڪو پهچائي سگهجي ۽ عوام ۾ تحفظ جو احساس پيدا ٿئي. انٽيليجنس معلومات جي بنياد تي 7 اهم ڪيمپس ۽ ٺڪانا نشانو بڻايا ويا، جن ۾ هٿيار، مهمات، ۽ ٻارڻ جو وڏو اسٽاڪ تباهه ڪيو ويو، ۽ مقامي سهولتڪار ۽ پراکسي گروپن جي سرگرميون محدود ٿي ويون. دهشتگرد حملا عوام جي روزمره زندگيءَ تي سنگين اثر وجهن ٿا. شهرن ۽ ڳوٺن ۾ خوف جي فضا قائم ٿي وڃي ٿي ۽ ماڻهن جي حرڪت محدود ٿي ٿي. عوام مارڪيٽن، تعليمي ادارن ۽ عوامي جڳهن تي وڃڻ کان ڊڄي وڃي ٿي. دهشتگرد حملن جي نتيجي ۾ امن امان جي صورتحال خراب ٿئي ٿي، ۽ سرحدي علائقن ۾ اضافي سيڪيورٽي قدمن جي ضرورت پوي ٿي. افغانستان مان ايندڙ دهشتگرد حملا، پراکسي گروپ ۽ مقامي سهولتڪار پاڪستان لاءِ ڊگهي مدت ۾ وڏي خطري جو سبب بڻجن ٿا، جڏهن ته ملڪ اندر ٿيندڙ حملا سڌو عوام، سياسي ۽ سرحدي استحڪام تي اثر وجهن ٿا. اهي گروپ ۽ سهولتڪار دهشتگردن جي حڪمت عملي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا، ڇو ته اهي حملن کي منظم ڪرڻ، هدايتون پهچائڻ، ۽ مالي و لاجسٽڪ سهولتون فراهم ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا. انهن کي نظرانداز ڪرڻ يا صرف جزوي قدمن سان محدود ڪرڻ ڪافي ناهي. عوام جي تحفظ، سرحدي امن، سياسي استحڪام لاءِ هڪ گڏيل، مربوط ۽ اثرائتي حڪمت عملي جي ضرورت آهي. پاڪستان لاءِ سفارشون واضع آهن: فوجي قدمن کي مضبوطي سان لاڳو ڪيو وڃي، ڪيمپس ۽ پناهه گاهن کي نشانو بڻايو وڃي، افغان حڪومت تي دٻاءُ وڌايو وڃي ته اهي پنهنجي سرزمين تي دهشتگرد سرگرمين کي روڪڻ لاءِ عملي قدم کن، سرحدي نگراني ۽ بين الاقوامي تعاون کي وڌيڪ موثر بڻايو وڃي، ۽ پراکسي گروپ، مقامي سهولتڪار ۽ قيادت کي نشانو بڻائي مستقبل ۾ حملا محدود ڪيا وڃن. اهڙي پاليسي سان گڏ، پاڪستان کي گهرجي ته فضائيه ۽ زميني آپريشنز ذريعي دهشتگردن کي واضح پيغام پهچائي، عوام کي تحفظ جو احساس ڏياريو وڃي، ۽ سرحدي علائقن ۾ امن قائم رکڻ لاءِ مستقل قدمن کي مضبوط ڪيو وڃي. پاڪستان جو مقصد واضع هجڻ گهرجي: عوام جي حفاظت، ملڪ جي سرحدن جو تحفظ، سياسي استحڪام برقرار رکڻ، ۽ عالمي سطح تي خطي جي امن لاءِ پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻ.